Juridisch kader

Ja. Bij de voorbereiding van dit initiatief is bijzondere aandacht besteed aan de verenigbaarheid met het Unierecht op het vlak van de toegang tot de markt van loodsdiensten. In Europese rechtspraak werden monopolies inzake technisch-nautische diensten, zoals het loodsen, als rechtsgeldig aanvaard. De scheepvaartveiligheid is een geldige reden om markttoegang te beperken: de functie van de loods is wezenlijk op de veiligheid van de scheepvaart gericht, en daarnaast op het voorkomen van verontreiniging.

De Europese regelgever heeft de toekenning van exclusieve rechten in de sector van de loodsdiensten bovendien herhaaldelijk aanvaard, en heeft de loodsdiensten uitdrukkelijk buiten het markttoegangshoofdstuk van de EU-Zeehavenverordening gehouden. Ten slotte leidt dit initiatief net tot de openstelling van een sector die vandaag een absoluut overheidsmonopolie is, voor privaat initiatief. De Vlaamse Private Loodsdienst en de Vlaamse Publieke Loodsdienst zullen niet met elkaar concurreren, maar samenwerken.

Het Scheidingsverdrag van 1839 geeft België, vandaag Vlaanderen, het recht om een eigen loodsdienst te organiseren op de Westerschelde, en erkent de autonomie van de verdragspartijen om hun loodsdiensten naar eigen inzicht te organiseren. Ook het Herziene Scheldereglement van 1995 vormt geen hinderpaal: de Vlaamse Overheid blijft optreden als Vlaamse loodsdienst, waarbij een deel van de loodsprestaties wordt uitbesteed aan de private loodsdienst. Met andere woorden: de procentuele verdeling van de loodsprestaties tussen Nederland en België blijft volledig onaangetast. Nederland wordt op gepaste wijze over de hervorming geïnformeerd.

Ja. De verplichting voor de Vlaamse private loodsen om lid te worden van de Vlaamse Private Loodsenorde is verenigbaar met zowel de vrijheid van ondernemen als de vrijheid van vereniging. Loodsen kunnen hun beroep bovendien nog steeds uitoefenen als ambtenaar van de Vlaamse Overheid, zonder bij de Loodsenorde te moeten aansluiten. Niemand wordt tot iets verplicht: de overstap is volledig vrijwillig.

Nee. De loodsen, en alleen zij, dragen het volledige exploitatierisico van het Vlaams Loodswezen BV. Elke loods is hoofdaandeelhouder van het Vlaams Loodswezen BV, het management wordt gevormd door loodsen, en ook de raad van bestuur en de voorzitter bestaan hoofdzakelijk uit loodsen. Het Vlaams Loodswezen BV moet bovendien voldoen aan contractueel vastgelegde SLA’s over het niveau van de dienstverlening.

De relatie tussen de loods en het Vlaams Loodswezen BV wordt louter contractueel bepaald, in een individuele managementovereenkomst met elke loods. De loods beslist soeverein in de uitoefening van zijn loodstaken en heeft geen hiërarchische overste. Een vergelijking kan gemaakt worden met zelfstandige artsen in een ziekenhuis.

Nee. Rederijloodsen zijn uitgesloten. Het Vlaams Loodswezen BV is verplicht een niet-discriminatoire dienstverlening aan te bieden aan alle schepen in zijn serie, toegewezen via hetzelfde LIS-algoritme dat Vlaanderen vandaag al toepast.

Het Vlaams Loodswezen BV verricht prestaties in opdracht van de Vlaamse Overheid tegen een vergoeding, het VLW-tarief. In de tariefzetting worden steeds de actuele en reële kosten als basis gebruikt: het tarief wordt jaarlijks herijkt en de ingebrachte kosten zijn gekoppeld aan de index van de consumptieprijzen. De vergoedingen voor de loodsen kunnen gedurende de looptijd van het contract nooit dalen.

Een raamcontract is een juridisch afdwingbaar document, ondertekend door beide partijen, met serviceniveaus en boeteclausules langs beide kanten. Een regeringswissel heeft er geen gevolgen voor: het contract kan niet eenzijdig worden opgezegd.

Ja. De bijzondere wet van 8 augustus 1980 verklaart de gewesten uitdrukkelijk bevoegd voor de loodsdiensten van en naar de havens. Het Grondwettelijk Hof (toen Arbitragehof) besliste al in 1997 dat de gehele aangelegenheid van de loodsdiensten, zowel organiek als functioneel, aan de gewesten is overgedragen. Ook de aanpassing van de aansprakelijkheidsregeling kan op gewestniveau worden geregeld: tal van decreten over scheepvaart- en havengerelateerde aangelegenheden bevatten vergelijkbare regelingen, waarvan de overeenstemming met de bevoegdheidsverdelende regels nooit in vraag werd gesteld.